Twoim zadaniem jest napisać wypracowanie na poziomie rozszerzonym na jeden spośród dwóch tematów. Pamiętaj, aby uwzględnić wszystkie wytyczne znajdujące się w poleceniu.

Temat 1.

Gry z historią. Opowieść o przeszłości w dziełach literatury polskiej. Omów tematy, problemy, sposoby kreowania świata przedstawionego.

Pamiętaj, aby w swojej pracy odwołać się do:

• wybranej lektury obowiązkowej,
• utworów literackich z dwóch różnych epok,
• wybranego kontekstu.

Temat 2.

Kształtowanie własnej tożsamości […] wiąże się z poczuciem odkrywania „ja” i własnego miejsca na świecie, poczuciem bycia całością oraz tworzeniem fundamentów do dalszego rozwoju. Poszukiwanie tożsamości jest jednym z najistotniejszych i najtrudniejszych zadań w ciągu całego życia człowieka. To, kim się czujemy, z jakimi wartościami się utożsamiamy, wpływa na nasze wybory życiowe, pełnione funkcje w społeczeństwie, wchodzenie w nowe role i determinuje naszą przyszłość. (Mirosław Babiarz, Paweł Garbuzik)

Tożsamość jednostki. Rozważ, jaką rolę w fabule dzieła literackiego pełni kreacja bohatera literackiego. Punktem wyjścia do rozważań uczyń fragment tekstu Mirosława Babiarza oraz Pawła Garbuzika.

Pamiętaj, aby w swojej pracy odwołać się do:

• Hamleta Williama Szekspira,
• utworów literackich z dwóch różnych epok,
• wybranego kontekstu.

TEMAT 2.

Tożsamość jednostki. Rozważ, jaką rolę w fabule dzieła literackiego pełni kreacja bohatera literackiego. Punktem wyjścia do rozważań uczyń fragment tekstu Mirosława Babiarza oraz Pawła Garbuzika.

I. WSTĘP – wprowadzenie problemu, propozycja konstrukcji

Pytanie otwierające

Czy bohater literacki jest jedynie uczestnikiem zdarzeń fabularnych, czy też jego wewnętrzne poszukiwanie tożsamości stanowi oś napędową całej opowieści?

Określenie problemu

Mirosław Babiarz i Paweł Garbuzik wskazują, że kształtowanie tożsamości jest procesem odkrywania własnego „ja”, swojego miejsca w świecie oraz systemu wartości, który determinuje przyszłe wybory jednostki. Problemem podejmowanym w niniejszych rozważaniach jest zatem rola, jaką kreacja bohatera literackiego – jego tożsamość, wewnętrzne rozdarcie i rozwój – odgrywa w fabule dzieła literackiego.

Teza problemowa

Kreacja bohatera literackiego pełni kluczową rolę w fabule, ponieważ poszukiwanie tożsamości przez bohatera nie tylko napędza ciąg wydarzeń, ale także nadaje im sens ideowy i egzystencjalny. Z takim ujęciem można się zgodzić, co potwierdzają liczne dzieła literackie różnych epok.

II. AKAPIT ANALITYCZNY 1. – tekst Mirosława Babiarza i Pawła Garbuzika

Jaki problem podejmują autorzy?

Autorzy wskazują, że tożsamość:

• kształtuje się w procesie odkrywania własnego „ja”,
• wiąże się z poczuciem spójności i sensu,
• wpływa na wybory życiowe i role społeczne,
• determinuje przyszłość jednostki.

Znaczenie dla literatury

W ujęciu Babiarza i Garbuzika bohater literacki nie jest statyczny – jego rozwój tożsamościowy staje się osią fabularną, wokół której organizują się zdarzenia i konflikty.

III. AKAPIT ANALITYCZNY 2. – lektura obowiązkowa – Hamlet Szekspira

Kreacja bohatera a akcja dramatu:

Hamlet:

• nieustannie zadaje pytania o własną tożsamość („być albo nie być”),
• zmaga się z konfliktem ról: syna, mściciela, moralisty, władcy,
• analizuje sens działania, odpowiedzialność i granice etyczne.

Rola tożsamości:

• jego wahanie i refleksyjność opóźniają akcję,
• wewnętrzny konflikt determinuje przebieg wydarzeń,
• dramat staje się zapisem procesu dojrzewania bohatera do czynu.

Wniosek

W Hamlecie fabuła jest bezpośrednio podporządkowana procesowi kształtowania tożsamości bohatera, co w pełni potwierdza tezę Babiarza i Garbuzika.

IV. AKAPIT ANALITYCZNY 3. – teksty innych epok literackich

Romantyzm – Dziady cz. III Adama Mickiewicza

• Konrad poszukuje tożsamości jako jednostka i reprezentant narodu,
• bunt wobec Boga jest próbą określenia własnej roli,
• jego przemiana wpływa na sens całego dramatu.

Wniosek: Tożsamość bohatera staje się nośnikiem idei mesjanistycznej i narodowej.

Literatura XX-wieku – Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

• narrator konfrontuje wyobrażenia o sobie z rzeczywistością łagru,
• odkrywa granice własnej wytrzymałości moralnej,
• jego tożsamość kształtuje się poprzez doświadczenie ekstremalne.

Wniosek: Fabuła ma charakter świadectwa procesu odkrywania siebie w nieludzkich warunkach.

V. AKAPIT ANALITYCZNY 4. – kontekst filozoficzno-egzystencjalny

Kontekst egzystencjalny:

• filozofia egzystencjalna zakłada, że człowiek tworzy siebie poprzez wybory,
• tożsamość nie jest dana, lecz kształtowana w działaniu i refleksji,
• odpowiedzialność za siebie jest fundamentem istnienia.

Zastosowanie kontekstu

Hamlet, Konrad i narrator Innego świata realizują egzystencjalny model bohatera, którego poszukiwanie tożsamości warunkuje przebieg fabuły.

VI. ZAKOŃCZENIE

Synteza

Zarówno w dramacie Szekspira, jak i w literaturze romantycznej oraz XX-wiecznej, kreacja bohatera literackiego jest kluczowym elementem fabuły.

Wniosek końcowy

Poszukiwanie tożsamości nie tylko kształtuje postać bohatera, lecz także organizuje strukturę dzieła literackiego, nadając mu głębię psychologiczną i filozoficzną. Literatura pokazuje, że to właśnie pytanie „kim jestem?” uruchamia najważniejsze konflikty fabularne.