Twoim zadaniem jest napisać wypracowanie na poziomie rozszerzonym na jeden spośród dwóch tematów. Pamiętaj, aby uwzględnić wszystkie wytyczne znajdujące się w poleceniu.

Temat 1.
Określ, jaki problem podejmuje Jan Błoński w podanym tekście. Zajmij stanowisko wobec rozwiązania przyjętego przez autora, odwołując się do tego tekstu oraz innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.

Temat 2.
Dokonaj interpretacji porównawczej podanych utworów:
• Labirynt, Krzysztof Kamil Baczyński;
• Labirynt, Wisława Szymborska.

TEMAT 1.

Określ, jaki problem podejmuje Jan Błoński w podanym tekście. Zajmij stanowisko wobec rozwiązania przyjętego przez autora, odwołując się do tego tekstu oraz innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.

I. WSTĘP – wprowadzenie problemu, propozycja konstrukcji

Pytanie otwierające

Czy przestrzeń w dramacie jest jedynie neutralnym miejscem wydarzeń, czy też pełni funkcję znaczącą, współtworząc sens dzieła?

Określenie problemu

Jan Błoński w tekście Dramat i przestrzeń podejmuje problem specyfiki przestrzeni dramatycznej, rozumianej nie jako przestrzeń sceniczna czy teatralna, lecz jako przestrzeń przedstawiona w samym dramacie, która jest zarazem niepełna, niedookreślona i wymagająca aktywnego udziału odbiorcy.

Teza problemowa

Zgadzam się z Janem Błońskim, że przestrzeń dramatyczna ma charakter mikrokosmosu, który odsyła do szerszego makrokosmosu świata, a jej funkcją jest nie tylko organizowanie akcji, lecz także ujawnianie prawdy o rzeczywistości i porządku wartości przedstawionym w dziele.

II. AKAPIT ANALITYCZNY 1. – tekst Jana Błońskiego

Jaki problem podejmuje autor?

Błoński wskazuje, że przestrzeń dramatyczna jest:

tożsama niezależnie od miejsca wystawienia dramatu,
silnie niedookreślona – zarysowana kilkoma didaskaliami i działaniami postaci,
zaprojektowana dla „świadka” (czytelnika lub widza),
wymagająca domyślenia przestrzeni współprzedstawionej.

Autor podkreśla relację mikrokosmos – makrokosmos: to, co widoczne na scenie, reprezentuje znacznie szerszą rzeczywistość społeczną, polityczną lub moralną. Przestrzeń dramatyczna ujawnia zatem sposób rozumienia świata właściwy danemu dziełu.

III. AKAPIT ANALITYCZNY 2. – tekst z romantyzmu: Dziady cz. III Mickiewicza

Tezy Błońskiego potwierdzają Dziady cz. III, w których:

przestrzeń celi klasztornej czy sali senatorskiej jest mikrokosmosem rzeczywistości zaborowej,
wydarzenia „spoza sceny” (zesłania, represje) są stale obecne poprzez aluzje i relacje,
przestrzeń przedstawiona odsyła do makrokosmosu narodu i historii.

Zgodnie z myślą Błońskiego dramatyczna przestrzeń nie obejmuje całej rzeczywistości, lecz ją reprezentuje i kondensuje, ujawniając prawdę o świecie i losie zbiorowości.

IV. AKAPIT ANALITYCZNY 3. – tekst z Młodej Polski: Wesele Wyspiańskiego

Również Wesele realizuje koncepcję przestrzeni jako mikrokosmosu:

chata bronowicka skupia różne warstwy społeczne,
realna przestrzeń zostaje poszerzona o wymiar symboliczny i historyczny (postacie widmowe),
jedno miejsce reprezentuje całość społeczeństwa polskiego.

Zgodnie z ujęciem Błońskiego przestrzeń dramatyczna odsłania prawdę o kondycji wspólnoty i niemożności porozumienia.

V. AKAPIT ANALITYCZNY 4. – kontekst historycznoliteracki

W tradycji dramatu:

tragedia antyczna rozgrywała się w przestrzeni publicznej (agora),
dramat XIX wieku wykorzystywał konwencję salonu mieszczańskiego,
odbiorca rozpoznawał sens przestrzeni dzięki utrwalonym konwencjom.

Zmiany w pojmowaniu przestrzeni dramatycznej odzwierciedlają zmiany w rozumieniu świata i prawdy o człowieku, co potwierdza diagnozę Błońskiego.

VI. ZAKOŃCZENIE

Przestrzeń dramatyczna nie jest neutralnym tłem wydarzeń, lecz aktywnym elementem konstrukcji sensu dzieła. Zgadzając się z Janem Błońskim, można stwierdzić, że relacja między przestrzenią przedstawioną a współprzedstawioną pozwala dramatowi ukazywać złożoną prawdę o świecie, historii i społeczeństwie.

ROZPRAWKA MATURALNA
POZIOM ROZSZERZONY

Kryterium oceny	Omówienie
Określenie problemu	Funkcja przestrzeni dramatycznej i jej relacja do sensu dzieła literackiego.
Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu	Akceptacja stanowiska Jana Błońskiego: przestrzeń dramatu pełni funkcję znaczącą, ujawniając prawdę o świecie przedstawionym. Uzasadnienie: – analiza tekstu Błońskiego, –Dziady cz. III – przestrzeń jako mikrokosmos historii, – Wesele – przestrzeń jako model społeczeństwa, – kontekst historycznoliteracki dramatu.
Poprawność rzeczowa	Pojęcia i kategorie: – przestrzeń dramatyczna ≠ przestrzeń sceniczna, – przestrzeń przedstawiona i współprzedstawiona, – mikrokosmos i makrokosmos, – rola didaskaliów, – konwencjonalizacja przestrzeni w historii dramatu. Lektury: – Dziady cz. III – przestrzeń jako reprezentacja losu narodowego, – Wesele – przestrzeń jako model społeczeństwa, – brak utożsamiania przestrzeni z realizmem scenicznym. Poprawność interpretacyjna: – przestrzeń jako nośnik sensu, nie tło, – zgodność funkcji przestrzeni z budową akcji, – świadome łączenie przestrzeni z ideą utworu.
Zamysł kompozycyjny	1.Wstęp – problem + teza. 2.Analiza tekstu Błońskiego. 3.Tekst kultury 1. 4.Tekst kultury 2. 5.Kontekst. 6.Zakończenie.
Styl tekstu	– język formalny – zdania złożone – precyzyjne słownictwo – spójność i logiczna argumentacja
Oprócz wymienionych powyżej kryteriów Egzaminator będzie brał pod uwagę poprawność językową orazpoprawność zapisu.