a) SiO2, kwarc
b) mO = 16 u
mSi = 28 u
mSi / mO2 = 28 u / 2 • 16 u = 28 / 32 = 7 / 8
c) ametyst – barwa fioletowa, jaspis – barwa czerwona, agat – wielobarwny
Cząsteczki tlenków składają się zawsze z dwuwartościowych atomów tlenu i atomów innych pierwiastków. Wartościowość atomów tlenu zawsze wynosi II. Znając wartościowość tlenu oraz nazwę tlenku, można ustalić jego wzór sumaryczny. Nazwa tlenku pozwala na ustalenie wartościowości pierwiastka, np. w tlenku krzemu(IV), wartościowość krzemu wynosi IV. Symbol tlenu jest zawsze po prawej stronie. W celu ustalenia wzoru sumarycznego stosuje się regułę krzyżową, która polega na przeniesieniu cyfr określających wartościowość pierwiastków na krzyż. Wartościowość krzemu wpisywana jest w indeksie stechiometrycznym tlenu, natomiast wartościowość tlenu wpisywana jest w indeksie stechiometrycznym krzemu. Ponadto, jeżeli jest to możliwe, to tworząc wzór sumaryczny, należy podzielić wartościowość atomów pierwiastka przez wartościowość atomów tlenu, czyli 2. Dotyczy to wyłącznie przypadków, w których wynikiem dzielenia jest liczba całkowita. W celu wyznaczenia stosunku masowego krzemu i tlenu w tlenku krzemu(IV) w pierwszej kolejności należy odczytać z układu okresowego pierwiastków chemicznych masy atomowe krzemu i tlenu. Następnie masę atomową krzemu należy podzielić przez masę atomową tlenu. Iloraz masy atomowej krzemu i masy atomowej tlenu określa ich stosunek masowy w podanym tlenku. Jeżeli w związku występuje więcej atomów danego pierwiastka, to masę atomową należy pomnożyć przez ich liczbę.