Nadzieja karmi, lecz nie tuczy. – zdanie przeciwstawne _________> … <__________
Muru głową nie przebije, a morza nikt nie wypije.
– zdanie przeciwstawne _________> … <__________
Myślał indyk o niedzieli, a w sobotę mu łeb ucięli.
– zdanie przeciwstawne _________> … <__________
Słuchasz starszego, więc unikniesz złego. – zdanie wynikowe _________> … >__________
W Boga nie wierzy ani diabła się nie boi. – zdanie łączne __________ … ___________
Jeśli zdania składowe są równorzędne względem siebie i uzupełniają się, ale mogłyby istnieć samodzielnie, mamy do czynienia ze zdaniem złożonym współrzędnie. Możemy wyróżnić cztery typy zdań współrzędnie złożonych: łączne, gdy dane czynności w zdaniach składowych łączy wspólny czas lub przestrzeń (spójniki i, oraz, ani), rozłączne, gdy może zaistnieć tylko jedna z podanych czynności (spójniki lub, albo, bądź, czy), wynikowe, gdy czynność w drugim zdaniu wynika z pierwszego (spójniki więc, zatem) i przeciwstawne, gdy zdania składowe się sobie przeciwstawiają (spójniki ale, a, lecz). Przecinkiem rozdzielamy zdania wynikowe oraz przeciwstawne. Tak wyglądają kolejno wykresy zdań złożonych współrzędnie:
zdanie łączne __________ … ___________
zdanie rozłączne _________< … >__________
zdanie wynikowe _________> … >__________
zdanie przeciwstawne _________> … <__________