Twoim zadaniem jest napisać wypracowanie na poziomie rozszerzonym na jeden spośród dwóch tematów. 

Temat 1.

Opisz, w jaki sposób konwencja groteski wpływa na przesłanie utworu, w którym została użyta. Pisząc, odwołaj się do „Szewców” Stanisława Ignacego Witkiewicza, utworów literackich z dwóch innych epok i wybranego kontekstu. 

Temat 2.

Opisz, jaką rolę pełni konstrukcja czasu w utworze literackim. Rozważ temat w kontekście fragmentu tekstu Doroty Korwin-Piotrowskiej. W pracy odwołaj się do lektury obowiązkowej, utworów literackich z dwóch innych epok i wybranego kontekstu.

Temat 1: Opisz, w jaki sposób konwencja groteski wpływa na przesłanie utworu, w którym została użyta. Pisząc, odwołaj się do „Szewców” Stanisława Ignacego Witkiewicza, utworów literackich z dwóch innych epok i wybranego kontekstu. Temat 2: Opisz, jaką rolę pełni konstrukcja czasu w utworze literackim. Rozważ temat w kontekście fragmentu tekstu Doroty Korwin-Piotrowskiej. W pracy odwołaj się do lektury obowiązkowej, utworów literackich z dwóch innych epok i wybranego kontekstu.

TEMAT 1.

Rozważ, jak konwencja groteskowa wykorzystana w utworze wpływa na jego przesłanie.

I. WSTĘP – wprowadzenie problemu, propozycja konstrukcji 

• Pytanie otwierające:
  Czy śmiech i deformacja świata mogą mówić o poważnych sprawach głębiej niż realizm?

• Definicja groteski – konwencja łącząca śmieszność i grozę, deformację, absurd, przerysowanie, łączenie sprzeczności.

• Teza problemowa:
  Groteska pozwala autorom ostro demaskować absurdy świata, krytykować systemy wartości i pokazywać dramat człowieka w krzywym zwierciadle, co wzmacnia przesłanie utworu.

• Wskazanie problemu:
  Groteska demaskuje fałsz rzeczywistości, ujawnia kryzys wartości, wyśmiewa systemy polityczne i stereotypy.

II. AKAPIT ANALITYCZNY 1. – utwór obowiązkowy – Szewcy Witkacego

Jak groteska działa w „Szewcach”?

• przerysowanie, absurd, deformacja świata,
• karykatura polityki,
• parodia rewolucji,
• skrajna teatralność i sztuczność,
• język zdeformowany, stylizowany, „przegięty”,
• postaci jako maski, nie ludzie,
• funkcje groteski w Szewcach:
  – demaskacja totalitaryzmów,
  – krytyka ideologii (każdej),
  – pokazanie upadku kultury europejskiej,
  – wywołanie dyskomfortu → pobudzenie do refleksji,
  – groteska = sposób, by powiedzieć o tragedii w formie śmiechu.

III. AKAPIT ANALITYCZNY 2. – inny utwór literacki – Dziady cz. III Mickiewicza (romantyzm)

Sen Senatora

• świat ukazany jako absurdalna karykatura zła,
• przerysowanie i ośmieszenie tyranii,
• diaboliczna groteska jako element wizji metafizycznej,
• funkcje groteski w Śnie Senatora:
  – rozbicie powagi senatora
  – obnażenie moralnej pustki władz
  – połączenie humoru i grozy = literacka kara dla złoczyńcy

IV. AKAPIT ANALITYCZNY 3. – inny utwór literacki – Ferdydurke Gombrowicza (XX-lecie międzywojenne

• świat zdeformowany, absurdalny,
• konflikt „gęby”, formy i niedojrzałości,
• lekcja polskiego, łydka, pojedynek — groteskowe sceny,
• postaci jako typy, nie jednostki,
• funkcje groteski w Ferdydurke:
  – demaskacja sztuczności kultury,
  – krytyka konwencji społecznych,
  – wyśmianie stereotypów i formy,
  – ukazanie człowieka jako istoty „niedojrzałej”.

V. AKAPIT ANALITYCZNY 4. – kontekst filozoficzno-egzystencjalny XX wieku

• groteska stała się narzędziem diagnozowania rzeczywistości po I wojnie światowej i w obliczu totalitaryzmów,
• XX wiek = kryzys logiki i sensu → groteska jako reakcja na chaos,
• śmiech jako sposób radzenia sobie z absurdem istnienia.

VI. ZAKOŃCZENIE

• powtórzenie tezy,
• 3 utwory pokazują różne funkcje groteski.

Przykładowy wniosek:

Groteska, łącząc śmieszność z grozą, pozwala twórcom skuteczniej niż realizm ukazywać absurd świata, krytykować systemy i demaskować fałsz rzeczywistości.