Funkcjonowanie NIK-u w okresie PRL-u jest niezgodne ze standardami negocjacji z uwagi na zależność Najwyższej Izby Kontroli od Prezesa Rady Ministrów, który sprawuje nad nią nadzór. Według artykułu 34. Ust. 1 NIK sprawuje też kontrolę nad organami administracji państwowej, którą Rada Ministrów kieruje, co powoduje niezgodną ze standardami zależność organu kontrolującego i kontrolowanego od tego samego podmiotu.
Najwyższa Izba Kontroli istnieje od 1919 roku, z przerwą w latach 1944-1947.