Funkcja Rzecznika Praw Ucznia nie jest obowiązkowa w polskich szkołach. Może być powołana tam, gdzie zdecyduje się o potrzebie posiadania jej w strukturach szkoły. Rzecznik interweniuje w sprawach dotyczących naruszenia praw ucznia. Funkcją mogą pełnić:
● nauczyciel,
● uczeń,
● oboje: nauczyciel i uczeń.
Rzecznik Praw Ucznia stanowi również organ rozstrzygający konflikt w sporach, czy w kwestiach podejmowanych przez społeczność szkolną.