Obowiązek ten nie ciążył na chłopach, którzy płacili czynsz w zbożu lub inną spłatę lub daninę.
Na przełomie XV i XVI w. w Polsce nastąpił rozwój gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej.
Pańszczyzna – przedstawiciele szlachty nakazywali chłopom zajmowania się własnym gospodarstwem, folwarkiem. Przedstawiciele najbiedniejszego stanu musieli stawić się u pana sami albo wystawić parobka wraz z całym sprzętem potrzebnym do pracy. Była to nieodpłatna praca, która znacząco przyczyniła się do zubożenia chłopów.