Rusyfikacja szkół Królestwa Polskiego polegała na tym, że w szkole prowadzono lekcje po rosyjsku, uczono historii Rosji, a język polski stał się przedmiotem nieobowiązkowym.
Proces rusyfikacji objął również szkoły, które musiały prowadzić lekcje po rosyjsku, a uczniowie nawet na korytarzach nie mogli rozmawiać po polsku. Nauczyciele starali się nieraz uczyć w języku polskim, ale musieli liczyć się z surowymi karami za łamanie rosyjskich nakazów.
Klęska powstania styczniowego zaostrzyła proces rusyfikacji w Królestwie Kongresowym. Zlikwidowano polskie urzędy, instytucji kultury i nauki oraz przekazano najwyższe stanowiska Rosjanom. Mimo represji Polacy starali się stawiać opór zaborcy – organizowano tajne nauczanie, podczas którego uczono języka polskiego, polskiej historii i literatury. Funkcjonował również Uniwersytet Latający, który nielegalnie prowadził kursy dla kobiet chcących kontynuować naukę.