| Obszary śródziemnomorskie na początki średniowiecza | |
| Zachód | Wschód |
| ŁacinaPapieżKrólestwa ludów germańskich | Patriarchat konstantynopolskiGrekaCesarstwo bizantyjskie |
Kościół zachodni wyróżniał się obrządkiem łacińskim, podczas gdy wschodni – greckim/prawosławnym.