Temat 1.

Napisz przemówienie, czyli wypowiedź skierowaną do określonych odbiorców. W tym przypadku adresatami są Twoi rówieśnicy, dlatego tekst powinien mieć charakter oficjalny, ale jednocześnie bliski uczniom i zachęcający.

Celem przemówienia jest przekonanie odbiorców, że każdy człowiek może wpływać na swoją przyszłość. W pracy należy zastosować elementy retoryczne, czyli takie środki, które pomagają przekonywać, np. bezpośrednie zwroty do słuchaczy, pytania retoryczne, wykrzyknienia, powtórzenia, argumenty, przykłady i wnioski.

W argumentacji musisz odwołać się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego. Praca powinna mieć co najmniej 200 wyrazów, zachowywać formę przemówienia i być poprawna pod względem językowym, ortograficznym oraz interpunkcyjnym.

WSTĘP – rozpoczęcie przemówienia

O czym należy pamiętać?

zwróć się bezpośrednio do odbiorców,
wprowadź temat przemówienia,
jasno pokaż swoje stanowisko,
zaznacz, że chcesz przekonać słuchaczy do aktywnego działania.

Pytania pomocnicze:

Czy każdy człowiek ma wpływ na swoją przyszłość?
Dlaczego nie warto biernie czekać na to, co przyniesie los?
Jak można kształtować swoje życie?
Do kogo kierujesz swoje słowa?

Propozycja zapisu akapitu:

Drogie Koleżanki i Drodzy Koledzy!
Chciałbym dziś przekonać Was, że każdy z nas może kształtować swoją przyszłość. Nie zawsze mamy wpływ na wszystkie wydarzenia, które nas spotykają, ale mamy wpływ na swoje decyzje, postawę, pracę i sposób reagowania na trudności. To właśnie codzienne wybory decydują o tym, kim się stajemy. Czy warto więc czekać bezczynnie, aż życie samo się ułoży? Moim zdaniem nie. Powinniśmy odważnie brać odpowiedzialność za własną przyszłość.

ROZWINIĘCIE – argument 1. z lektury obowiązkowej

Lektura obowiązkowa: Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego
Bohaterowie: Alek, Rudy i Zośka

Pytania pomocnicze:

Którzy bohaterowie lektury pokazują, że człowiek może wpływać na swoją przyszłość?
W jakich czasach żyli bohaterowie?
Czy sytuacja historyczna ograniczała ich możliwości?
Jakie decyzje podejmowali mimo niebezpieczeństwa?
Co udowadnia ich postawa?

Propozycja zapisu akapitu:

Pierwszym przykładem potwierdzającym tą myśl są bohaterowie lektury obowiązkowej „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego. Alek, Rudy i Zośka żyli w czasie II wojny światowej, a więc w rzeczywistości pełnej przemocy, strachu i ograniczeń. Mimo to nie uznali, że są całkowicie bezradni. Uczyli się, działali w konspiracji, brali udział w Małym Sabotażu i walczyli o wolność ojczyzny. Ich przyszłość była zagrożona przez okupację, ale oni starali się nadać swojemu życiu sens przez odwagę, służbę i wierność wartościom. Udowodnili, że nawet w najtrudniejszych warunkach człowiek może decydować o swojej postawie.

ROZWINIĘCIE – argument 2. z innego utworu literackiego

Inny utwór literacki: Mały Książę Antoine’a de Saint-Exupéry’ego
Bohater: Mały Książę

Pytania pomocnicze:

Jaką drogę odbywa Mały Książę?
Czego uczy się podczas podróży?
Czy bohater zmienia się dzięki własnym doświadczeniom?
Jak jego decyzje wpływają na jego przyszłość?
Co utwór mówi o odpowiedzialności za własne życie?

Propozycja zapisu akapitu:

Drugim przykładem jest Mały Książę, bohater utworu Antoine’a de Saint-Exupéry’ego. Chłopiec opuszcza swoją planetę, ponieważ chce lepiej zrozumieć świat, innych ludzi i samego siebie. Podczas podróży spotyka różne postacie, między innymi Lisa, który uczy go, czym są przyjaźń, odpowiedzialność i miłość. Mały Książę nie pozostaje bierny — szuka odpowiedzi, podejmuje decyzje i wyciąga wnioski ze swoich doświadczeń. Dzięki temu dojrzewa i zaczyna rozumieć, że jego przyszłość zależy od tego, jakie wartości wybierze i za kogo poczuje się odpowiedzialny.

ZAKOŃCZENIE – podsumowanie przemówienia

O czym należy pamiętać?

ponownie zwróć się do odbiorców,
podsumuj argumenty,
zakończ przemówienie mocnym apelem,
zachęć rówieśników do działania.

Pytania pomocnicze:

Co wynika z przywołanych przykładów literackich?
Dlaczego warto działać już teraz?
Jak można zachęcić rówieśników do odpowiedzialnego myślenia o przyszłości?

Propozycja zapisu akapitu:
Przykłady Alka, Rudego, Zośki oraz Małego Księcia pokazują, że człowiek kształtuje swoją przyszłość przez wybory, odwagę, wytrwałość i odpowiedzialność. Nie zawsze możemy zmienić okoliczności, w których się znajdujemy, ale zawsze możemy zdecydować, jak się zachowamy. Dlatego nie rezygnujmy z marzeń, uczmy się, rozwijajmy swoje pasje i podejmujmy wysiłek. Nasza przyszłość nie tworzy się sama – tworzymy ją każdego dnia.

ROZPRAWKA Zasady oceniania (na podstawie wytycznych egzaminacyjnych)
Realizacja tematu wypowiedzi	Forma wypowiedzi: przemówienie. Adresaci: rówieśnicy. Cel wypowiedzi: przekonanie odbiorców, że każdy może kształtować swoją przyszłość. Elementy do uwzględnienia: lektura obowiązkowa, np. „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego oraz inny utwór literacki, np. „Mały Książę” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego. Problem do rozważenia: Czy człowiek ma wpływ na swoją przyszłość?
Elementy retoryczne	Elementy retoryczne właściwe dla przemówienia: – bezpośredni zwrot do odbiorców: Drogie Koleżanki i Drodzy Koledzy! – jasne stanowisko osoby mówiącej, – pytanie retoryczne: Czy warto więc czekać bezczynnie, aż życie samo się ułoży? – argumenty poparte przykładami literackimi, – podsumowanie i apel do odbiorców, – język zachęcający do działania. Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego – Alek, Rudy i Zośka żyją w czasie wojny, czyli w bardzo trudnych okolicznościach. – Mimo zagrożenia nie pozostają bierni. – Uczą się, działają w konspiracji i uczestniczą w akcjach Małego Sabotażu. – Ich wybory pokazują odwagę, patriotyzm i odpowiedzialność. – Bohaterowie udowadniają, że człowiek może kształtować swoją przyszłość przez postawę i wierność wartościom. Wniosek do argumentu: Postawa bohaterów „Kamieni na szaniec” pokazuje, że nawet jeśli człowiek nie ma wpływu na wszystkie wydarzenia, może decydować o swoim zachowaniu, wartościach i działaniach. Mały Książę Antoine’a de Saint-Exupéry’ego – Mały Książę wyrusza w podróż, aby poznać świat i lepiej zrozumieć siebie. – Spotkania z różnymi postaciami uczą go ważnych prawd o życiu. – Lis pokazuje mu znaczenie przyjaźni, odpowiedzialności i więzi. – Bohater dojrzewa dzięki własnym doświadczeniom. – Jego przyszłość zależy od decyzji, które podejmuje, oraz wartości, które uznaje za najważniejsze. Wniosek do argumentu: Utwór pokazuje, że człowiek kształtuje swoją przyszłość nie tylko przez wielkie czyny, ale także przez zdobywanie doświadczeń, refleksję i odpowiedzialność za innych.
Pamiętaj, że Nauczyciel, sprawdzając Twoją pracę, zwróci także uwagę na: kompozycję tekstu, styl oraz język wypowiedzi, a także ortografię i interpunkcję.