Gatunki endemiczne i reliktowe występują tylko na małym obszarze ograniczonym głównie poprzez lodowce z epoki plejstoceńskiej w stanie niezmienionym od tysięcy lat.
Są to np.:
· brzoza ojcowska na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego,
· skalnica tatrzańska w Tatrach,
· mniszek pieniński w Pieninach,
· złocień Zawadzkiego w Pieninach,
· dąb omszony – okolice Cedyni nad Odrą.
