W pierwszej fazie przejścia epidemiologicznego dominują choroby zakaźne i pasożytnicze. Związane jest to z niską świadomością społeczeństwa na temat zasad higieny, brakiem środków higienicznych oraz słabym dostępem do opieki medycznej.
W ostatniej fazie przejścia epidemiologiczne choroby zakaźne powracają, jednak przyczyna jest inna niż w przypadku fazy pierwszej, ponieważ wiąże się to ze zmniejszającą się liczbą szczepień obowiązkowych dzieci, a także z pojawianiem się nowych odmian i mutacji chorób zakaźnych.
Fazy przejścia epidemiologicznego:
Faza I – długość trwania życia jest krótka ze względu na dominację chorób zakaźnych i pasożytniczych. Charakterystyczna dla społeczeństw będących w I fazie przejścia demograficznego.
Faza II – liczba zgonów zmniejsza się, jednak nadal dominują choroby zakaźne i pasożytnicze. Charakterystyczna dla społeczeństw znajdujących się w II fazie przejścia demograficznego.
Faza III – dominacja chorób zwyrodnieniowych oraz związanych z negatywnymi skutkami życia w państwie wysoko rozwiniętym (np. cukrzyca, nadciśnienie tętnicze). Charakterystyczna dla społeczeństw będących w III i IV fazie przejścia demograficznego.
Faza IV – dominacja chorób wieku podeszłego. Charakterystyczna dla społeczeństw znajdujących się w IV i V fazie przejścia demograficznego.
Faza V – powrót chorób zakaźnych związany ze zmniejszającą się liczbą szczepień obowiązkowych dzieci, a także z pojawianiem się nowych odmian i mutacji chorób zakaźnych.