Upadek cesarstwa zachodniorzymskiego słusznie uważa się za datę graniczną między starożytnością a średniowieczem. Wydarzenie to wpłynęło na politykę, gospodarkę i społeczeństwo Zachodu. Plemiona germańskie na gruzach byłego imperium utworzyły własne państwa i stopniowo przejmowały język łaciński, kulturę rzymską i religię chrześcijańską. Nastąpiła zmiana myślenia, oderwanie od wpływów antycznych, co dało początek nowej epoce, którą nazywamy średniowieczem.
Cesarstwo zachodniorzymskie upadło w 476 r. na skutek osłabienia władzy cesarskiej i kryzysu ekonomicznego. Dodatkowym czynnikiem była tzw. wielka wędrówka ludów. Ostatni czynnik to pokonanie cesarza Romulusa Augustulusa przez germańskiego wodza Odoakera.