| Prusy | Austria | Rosja |
| Działalność Bismarcka prowadziła do całkowitej germanizacji terenów zamieszkanych przez Polaków:· Rugi pruskie· Ustawa kagańcowa· Ustawa wywłaszczeniowa· Zakaz używania języka polskiego w szkołach i urzędach· Kulturkampf – podporządkowanie działalności Kościoła wobec władz państwa | Kształtowanie się autonomii oraz coraz szersze swobody dla mieszkańców Galicji. Proces ten nie zatrzymał nawet wybuch powstania styczniowego oraz pomoc płynąca z zaboru austriackiego dla uczestników:· Język polski w urzędach, szkołach· Konstytucja grudniowa· Polacy na wysokich szczeblach w rządzie austriackim· Polskie samorządy, np. Sejm Krajowy | Nadzieje Polaków na rozszerzenie autonomii rozwiane przez cara Aleksandra II, który uznał, że ograniczenia nałożone przez Mikołaja II na Polaków są słuszne. Zgodził się jedynie na kilka drobnych ustępstw. Po powstaniu styczniowym polityka władz carskich gwałtownie się zaostrzyła, likwidując praktycznie wszelkie swobody, nastąpił czas wzmożonej rusyfikacji:· Likwidacja Królestwa Polskiego· Rosyjski w szkołach i urzędach· Zmiana konstytucji na Statut Organiczny· Represje dla uczestników powstania |
Największymi swobodami cieszyli się mieszkańcy zaboru austriackiego – tylko tam polityka cesarza pozwoliła na rozwój kultury czy sztuki polskiej. Językiem urzędowym był polski, a politycy z Galicji robili kariery w parlamencie ogólnokrajowym. W 2 połowie XIX w. Prusy i Rosja zaczęły dążyć do całkowitego wcielenia ziem polskich do swoich państw, a głównym zadaniem (w Rosji po powstaniu styczniowym, a w Prusach po zjednoczeniu państwa) stało się zniszczenie polskości. W tym celu prowadzono działalność germanizacyjną oraz rusyfikacyjną na ziemiach polskich należących do tych państw.