Podział wiersza na dwie części może przebiegać od słów „Lecz zaklinam – niech żywi nie tracą nadziei”.
W pierwszej części wiersza podmiot liryczny wyraża smutek, poczucie osamotnienia i bezpotomności. Jest przepełniony refleksją nad przemijaniem życia i ulotnością czasu. Nastrój tej części wiersza jest pesymistyczny i smutny. Podmiot liryczny podkreśla swoje zaangażowanie i służbę dla uciemiężonej ojczyzny.
Druga część wiersza charakteryzuje się zupełnie odmiennym nastawieniem. Podmiot liryczny wyraża postulat, aby po śmierci zostać wspominanym i żeby wokół jego grobu ożywały idee wolności i miłości. Nastroje stają się bardziej optymistyczne i pełne nadziei. Podmiot liryczny zwraca się do wykonawców testamentu, nakazując im, by nie tracili wiary w odzyskanie ojczyzny.
Antyteza jest retoryczną figurą stylistyczną polegającą na zestawieniu dwóch przeciwnych lub kontrastujących ze sobą elementów, pojęć, idei lub obrazów w celu wywołania efektu porównawczego lub kontrastowego.