Najważniejsze są dwie rzeczy: liczba powłok elektronowych i siła przyciągania elektronów przez jądro.
Idąc w dół grupy, każdy kolejny okres oznacza dodatkową powłokę elektronową:
· atom staje się większy -> promień rośnie;
· elektron walencyjny jest dalej od jądra -> łatwiej go oderwać -> energia jonizacji maleje
· dla metali łatwiejsze jest oddawanie elektronu -> aktywność metali rośnie
Idąc w prawo w okresie, liczba powłok pozostaje taka sama, ale rośnie liczba protonów w jądrze:
· jądro silniej przyciąga elektrony
· promień atomowy maleje
· trudniej oderwać elektron -> energia jonizacji rośnie
· metale coraz trudniej oddają elektrony -> ich aktywność maleje
· niemetale coraz łatwiej przyjmują elektrony -> ich aktywność rośnie.