| Cechy państw przed 1989 r. | Obecne cechy większości państw |
| USTRÓJ POLITYCZNY | |
| autorytaryzm/komunizm | demokracja |
| SYSTEM PARTYJNY | |
| monopartyjny | wielopartyjny |
| SYSTEM GOSPODARCZY | |
| socjalizm | kapitalizm |
| RODZAJ GOSPODARKI | |
| gospodarka centralnie sterowana | gospodarka rynkowa |
Po 1989 r. w Europie Środkowo-Wschodniej oraz krajach powstałych po rozpadzie ZSRR doszło do przemian ustrojowych i gospodarczych. Przemiany te, nazywane transformacją systemową, dotyczyły m.in. odrzuceniem autorytarnej władzy komunistycznej lub socjalistycznej, przyjęciem zasad demokracji oraz wprowadzeniem gospodarki rynkowej.