Do podkreślenia: „przed niedawnym czasem”, „Czemu zaś, bratem będąc, nie masz na sobie zakonnych znamion?”, „począł tłumaczyć”, „przywdział”, „zjednywa”, „krzyż i my całujem, jeno wasza niecnota”, „stropił się bardzo” „albo – li wiesz”.
W powieści „Krzyżacy” archaizacja ma na celu lepsze oddanie atmosfery czasów, w których ma miejsce akcja. Sienkiewicz archaizuje język, stosując zmianę szyku wypowiedzi, odpowiednie dla czasu akcji wyrazy i formy gramatyczne.
Archaizacja to rodzaj stylizacji językowej. Polega na celowym użyciu archaizmów w tekście, aby nadać utworowi cechy dawności i uwiarygodnić język jego bohaterów. Najczęściej stosuje się w niej zmianę szyku wyrazów, zmianę niektórych wyrazów na archaizmy oraz nadanie niektórym wyrazom formy archaicznej.