Matura z języka polskiego. Poziom podstawowy. Czerwiec 2024

Zadanie 8 - strona 10

Wyjaśnij, w jakim celu Piotr Skarga porównuje ojczyznę do matki w przytoczonym fragmencie Kazań sejmowych.

Porównanie ojczyzny do matki ma ukazać, że należy ją szanować i otaczać troską tak samo jak własną matkę.

Rola matki w kulturze	Wyjaśnienie	Przykłady z lektur
Matka jako dawczyni życia i opiekunka	Najbardziej podstawowa i najczęstsza funkcja matki w kulturze.	Bogurodzica – Maryja jako Matka Boga i pośredniczka między ludźmi a Chrystusem. Biblia – Maryja – matka czuła, pokorna, towarzysząca Synowi aż po śmierć. Mitologia – Demeter – matka, która gotowa jest zatrzymać wegetację na ziemi, by odzyskać córkę Korę.
Matka cierpiąca	Matka ukazywana jako osoba doświadczona ogromnym bólem i stratą.	*Maryja pod krzyżem (Stabat Mater)* – symbol cierpienia wszystkich matek. Lament świętokrzyski – Maryja żali się po śmierci syna; to typowy obraz matki bolejącej. **Medaliony Nałkowskiej – Dno** – matka tracąca dziecko w czasie wojny.
Matka – strażniczka tradycji, moralności i domu	Postać matki często odpowiada za przekazywanie wartości.	Pan Tadeusz – Telimena / Zosia jako przyszła gospodyni – idea matki w szlacheckim domu, choć Zosia jeszcze nie jest matką, przygotowywana jest do roli strażniczki tradycji. Chłopi – Hanka i Dominikowa – silne kobiety dbające o rodzinę, pracę i obyczaj. Mitologia – Penelopa (jako matka Telemacha) – cnota, wierność, odpowiedzialność za dom.
Matka-Polka	Symbol narodowy, szczególnie ważny w literaturze polskiej XIX wieku.	Dziady cz. III – matki więźniów i zesłańców. Konrad Wallenrod – Aldona jako milcząca strażniczka wspólnoty. Kamienie na szaniec – matki Alka, Rudego i Zośki jako wspierające, ale świadome ryzyka patriotycznej drogi synów.
Matka jako autorytet moralny i duchowy	Idea matki-mędrczyni, przewodniczki.	Przedwiośnie (Karolina Baryka) – przekazuje Wackowi wartości szlacheckie, patriotyczne, moralne. Lalka – matka Izabeli / matka Wokulskiego (w tle) – kształtuje osobowości bohaterów. Matki w literaturze pozytywizmu – np. w *Nad Niemnem* matki wychowują w duchu pracy, lojalności i tradycji.
Matka jako symbol miłości bezwarunkowej	Częsty motyw w literaturze i sztuce – matka kocha niezależnie od okoliczności.	Lament świętokrzyski – Maryja zwraca się do ludzi po stracie syna. Jej miłość nie ustaje, mimo że nie może Go uratować. Chłopi – Hanka – walczy o swoje dzieci, broni ich i pracuje ponad siły, by zapewnić im przetrwanie. Zbrodnia i kara – Pulcheria Raskolnikowa (matka Raskolnikowa) – kochająca syna mimo jego błędów, wierząca w jego dobro, skłonna do rezygnacji z własnego szczęścia, by mu pomóc.