Porównanie ojczyzny do matki ma ukazać, że należy ją szanować i otaczać troską tak samo jak własną matkę.
|
Rola matki w kulturze |
Wyjaśnienie |
Przykłady z lektur |
|
Matka jako dawczyni |
Najbardziej podstawowa |
Bogurodzica – Maryja jako Matka Boga i pośredniczka między ludźmi a Chrystusem. Biblia – Maryja – matka czuła, pokorna, towarzysząca Synowi aż po śmierć. Mitologia – Demeter – matka, która gotowa jest zatrzymać wegetację na ziemi, by odzyskać córkę Korę. |
|
Matka cierpiąca |
Matka ukazywana jako osoba doświadczona ogromnym bólem i stratą. |
Maryja pod krzyżem (Stabat Mater) – symbol cierpienia wszystkich matek. Lament świętokrzyski – Maryja żali się po śmierci syna; to typowy obraz matki bolejącej. Medaliony Nałkowskiej – Dno – matka tracąca dziecko w czasie wojny. |
|
Matka – strażniczka tradycji, moralności i domu |
Postać matki często odpowiada za przekazywanie wartości. |
Pan Tadeusz – Telimena / Zosia jako przyszła gospodyni – idea matki w szlacheckim domu, choć Zosia jeszcze nie jest matką, przygotowywana jest do roli strażniczki tradycji. Chłopi – Hanka i Dominikowa – silne kobiety dbające o rodzinę, pracę i obyczaj. Mitologia – Penelopa (jako matka Telemacha) – cnota, wierność, odpowiedzialność za dom. |
|
Matka-Polka |
Symbol narodowy, szczególnie ważny w literaturze polskiej XIX wieku. |
Dziady cz. III – matki więźniów i zesłańców. Konrad Wallenrod – Aldona jako milcząca strażniczka wspólnoty. Kamienie na szaniec – matki Alka, Rudego i Zośki jako wspierające, ale świadome ryzyka patriotycznej drogi synów. |
|
Matka jako autorytet moralny |
Idea matki-mędrczyni, przewodniczki. |
Przedwiośnie (Karolina Baryka) – przekazuje Wackowi wartości szlacheckie, patriotyczne, moralne. Lalka – matka Izabeli / matka Wokulskiego (w tle) – kształtuje osobowości bohaterów. Matki w literaturze pozytywizmu – np. w Nad Niemnem matki wychowują w duchu pracy, lojalności i tradycji.
|
|
Matka jako symbol miłości bezwarunkowej |
Częsty motyw w literaturze |
Lament świętokrzyski – Maryja zwraca się do ludzi po stracie syna. Jej miłość nie ustaje, mimo że nie może Go uratować. Chłopi – Hanka – walczy o swoje dzieci, broni ich i pracuje ponad siły, by zapewnić im przetrwanie. Zbrodnia i kara – Pulcheria Raskolnikowa (matka Raskolnikowa) – kochająca syna mimo jego błędów, wierząca w jego dobro, skłonna do rezygnacji z własnego szczęścia, by mu pomóc.
|