W ciałach stałych cząsteczki mocno przylegają do siebie, a siły działające między nimi są bardzo duże (dlatego ciężko jest zmienić kształt ciał stałych). Cząsteczki w ciałach stałych nie przemieszczają się, ale wykonują drgania wokół swoich położeń równowagi.
W cieczach odległości między cząsteczkami są większe, niż w ciałach stałych, oraz siły między nimi działają słabiej (dlatego ciecze łatwo przyjmują kształt naczynia, w którym się znajdują). Cząsteczki cieczy przemieszczają się (jednak wolniej niż w gazach).
W gazach przestrzenie między cząsteczkami są bardzo duże, a siły oddziaływań między nimi są małe. Cząsteczki gazów są w ciągłym, nieustannym ruchu.
W każdym z trzech stanów skupienia cząsteczki substancji inaczej są względem siebie ułożone oraz inne są wartości sił działających między nimi. Dlatego też ciała stale, ciecze i gazy mają inne cechy i właściwości.