Astrolabium – przyrząd nawigacyjny pozwalający określić położenie statku na pełnym morzu. Kompas – przyrząd nawigacyjny z igłą magnetyczną wskazującą północ.
Astrolabium znane było już w starożytności. Kompas został wynaleziony przez Chińczyków w XI wieku. W Europie został upowszechniony dopiero w XV w.