Zastanów się, czy małżeństwo idealne jest możliwe.Zajmij własne stanowisko i uzasadnij je logicznymi argumentami. W swojej wypowiedzi:
– odwołaj się do Żywota człowieka poczciwego Mikołaja Reja,
– przywołaj inny utwór literacki,
– wykorzystaj wybrane konteksty (np. filozoficzny, historyczny, kulturowy).
WPROWADZENIE – TEZA (akapit 1.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Czy idealne małżeństwo jest w ogóle możliwe?
– Czy chodzi o związek bez konfliktów, czy raczej o relację opartą na wartościach?
– Jak jasno sformułować swoje stanowisko?
Propozycja tekstu:
Pytanie o możliwość istnienia idealnego małżeństwa od dawna pojawia się w refleksji literackiej oraz filozoficznej. Choć związek całkowicie pozbawiony konfliktów wydaje się w praktyce nierealny, literatura wielokrotnie pokazuje, że możliwa jest relacja oparta na trwałych wartościach, takich jak wzajemny szacunek, odpowiedzialność, czy też gotowość do współpracy. Autorzy różnych epok podkreślają, że o jakości małżeństwa decyduje przede wszystkim postawa moralna partnerów oraz ich zdolność do budowania wspólnoty życia. Rozważając tę kwestię, warto przyjrzeć się wizji życia rodzinnego przedstawionej w „Żywocie człowieka poczciwego” autorstwa Mikołaj Rej oraz obrazowi relacji małżeńskich ukazanemu w dramacie Gabrieli Zapolskiej pt. „Moralność pani Dulskiej”.
ARGUMENT FILOZOFICZNY (akapit 2.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Jakie wartości promuje renesansowy model życia rodzinnego?
– Jak autor przedstawia relacje między małżonkami?
– Dlaczego taki model małżeństwa można uznać za harmonijny?
Propozycja tekstu:
W „Żywocie człowieka poczciwego” Mikołaj Rej przedstawia wzorzec życia człowieka uczciwego i rozsądnego, dla którego ważną wartością jest harmonijne życie rodzinne. Małżeństwo ukazane jest jako wspólnota oparta na zgodzie, wzajemnym szacunku oraz trosce o dobro domowników. Autor podkreśla znaczenie umiaru, rozsądku oraz moralnej odpowiedzialności, które powinny kierować zarówno mężem, jak i żoną. Relacja małżeńska ma w tej wizji charakter partnerski i stabilny, ponieważ opiera się na wspólnym systemie wartości oraz poczuciu obowiązku wobec rodziny. Rej sugeruje, że właśnie taka postawa sprzyja budowaniu spokojnego i uporządkowanego życia, które prowadzi do poczucia spełnienia. W tym ujęciu małżeństwo nie jest jedynie relacją uczuciową, lecz także ważną instytucją społeczną i moralną.
ARGUMENT LITERACKI (akapit 3.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Jak literatura ukazuje konflikty w małżeństwie?
– Czy relacja małżeńska zawsze opiera się na szczerości?
– Co autor chce skrytykować poprzez przedstawienie bohaterów?
Propozycja tekstu:
Zupełnie inną wizję małżeństwa odnajdujemy w dramacie „Moralność pani Dulskiej”, którego autorką jest Gabriela Zapolska. W utworze tym relacja między małżonkami opiera się przede wszystkim na zachowywaniu społecznych pozorów, a nie na autentycznej więzi emocjonalnej. Pani Dulska koncentruje się na utrzymaniu dobrej opinii w oczach innych ludzi, natomiast jej mąż pozostaje bierny i podporządkowany dominującej postawie żony. Ich małżeństwo nie jest oparte na szczerości ani wzajemnym zrozumieniu, lecz na wygodzie i przyzwyczajeniu. Zapolska poprzez taką charakterystykę bohaterów krytykuje hipokryzję mieszczańskiej moralności oraz pokazuje, jak łatwo idea harmonijnego małżeństwa może zostać zastąpiona przez dbałość o pozory. W rezultacie utwór ukazuje, że związek pozbawiony autentycznych wartości nie może zostać uznany za prawdziwie udany.
KONTEKST (akapit 4.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Jak zmieniało się rozumienie małżeństwa w historii kultury?
– Jakie wartości były z nim tradycyjnie związane?
– Czy kontekst pomaga lepiej zrozumieć argumenty literackie?
Propozycja tekstu:
Rozważając problem idealnego małżeństwa, warto odwołać się również do kontekstu kulturowego i historycznego. W tradycji europejskiej małżeństwo przez długi czas postrzegano nie tylko jako relację opartą na uczuciu, lecz przede wszystkim jako instytucję społeczną i moralną. Szczególnie w epoce renesansu podkreślano znaczenie harmonii życia rodzinnego oraz odpowiedzialności za wspólnotę domową. Człowiek, który potrafił właściwie kierować swoim życiem prywatnym, uznawany był za osobę dojrzałą i godną szacunku. Z tego punktu widzenia idealne małżeństwo nie oznaczało związku wolnego od problemów, lecz raczej relację opartą na rozsądku, wzajemnej trosce i wspólnym systemie wartości. Taka perspektywa pomaga lepiej zrozumieć, dlaczego w literaturze tak często podkreśla się znaczenie odpowiedzialności oraz moralnej postawy partnerów.
ZAKOŃCZENIE (akapit 5.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Czy moje argumenty prowadzą do jasnej konkluzji?
– Czy wracam do tezy?
– Czy podsumowanie ma charakter uogólnienia?
Propozycja tekstu:
Analiza różnych utworów literackich prowadzi do wniosku, że idealne małżeństwo rozumiane jako relacja całkowicie pozbawiona konfliktów jest raczej niemożliwe. Literatura pokazuje jednak, że możliwe jest stworzenie związku trwałego i harmonijnego, jeśli opiera się on na wzajemnym szacunku, uczciwości oraz odpowiedzialności za drugą osobę. Wzorzec zaproponowany przez Reja ukazuje, jak ważne są wspólne wartości i rozsądek w budowaniu relacji rodzinnych, natomiast dramat Zapolskiej przypomina, że brak autentyczności i dominacja pozorów mogą prowadzić do kryzysu małżeństwa. Ostatecznie można więc stwierdzić, że trwałość związku zależy przede wszystkim od postawy samych partnerów oraz od ich gotowości do wspólnego budowania relacji opartej na zaufaniu i wzajemnym zrozumieniu.
| Kryterium oceny | Omówienie | |
| Określenie problemu | We wstępie pokaż, że rozważasz pytanie o możliwość istnienia idealnego małżeństwa oraz że analizujesz je poprzez przykłady literackie | |
| Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu | Zajmij jednoznaczne stanowisko: idealne małżeństwo w sensie absolutnym nie istnieje, ale możliwa jest relacja oparta na wartościach i wzajemnym szacunku. | |
| Poprawność rzeczowa | • przedstawieniu renesansowego wzorca życia rodzinnego jako harmonijnego i opartego na rozsądku; • podkreśleniu znaczenia umiarkowania, moralności i odpowiedzialności w relacji małżeńskiej; • wskazaniu, że małżeństwo jest częścią uporządkowanego życia człowieka poczciwego. „Moralność pani Dulskiej” • ukazaniu małżeństwa Dulskich jako relacji opartej na pozorach i hipokryzji; • zwróceniu uwagi na dominującą postawę pani Dulskiej oraz bierność jej męża; • wskazaniu, że dramat krytykuje mieszczańską moralność i fałsz relacji rodzinnych. | |
| Zamysł kompozycyjny | Zachowaj logiczny układ pracy: wstęp z tezą → argument z Żywota człowieka poczciwego → argument z innego utworu → osobny akapit kontekstowy → wniosek podsumowujący. Każdy akapit powinien rozwijać tezę. | |
| Styl tekstu | Pisz w stylu formalnym i rzeczowym. Używaj słownictwa interpretacyjnego (np. model małżeństwa, relacja oparta na wartościach, krytyka obyczajowa). Unikaj potoczności i ocen emocjonalnych. | |
| Oprócz wymienionych powyżej kryteriów Egzaminator będzie brał pod uwagę poprawność językową orazpoprawność zapisu. | ||