W tym zadaniu musisz napisać pracę, w której odniesiesz się do myśli Rabelais’go: „Lepiej śmiechem jest pisać niż łzami”. W pracy musisz nawiązać do wybranych tekstów literackich i kultury.
WPROWADZENIE – TEZA (akapit 1.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Jak rozumiem sens cytatu „Lepiej śmiechem jest pisać niż łzami”?
– Jaką funkcję przypiszę śmiechowi w literaturze?
– Czy moja teza jasno odpowiada na temat?
Propozycja tekstu:
Śmiech w literaturze nie jest jedynie formą rozrywki, lecz narzędziem krytycznego poznania świata, pozwalającym demaskować ludzkie wady, absurdy rzeczywistości i mechanizmy władzy. Autorzy, sięgając po komizm, ironię czy groteskę, często mówią o sprawach poważnych skuteczniej niż poprzez patos i tragizm, ponieważ śmiech skłania odbiorcę do refleksji, a nie tylko do współczucia.
ARGUMENT GŁÓWNY – śmiech jako narzędzie krytyki (akapit 2.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Jakiego rodzaju śmiech pojawia się w „Gargantui i Pantagruelu”?
– Co jest przedmiotem krytyki?
– Jak forma komiczna wpływa na sens utworu?
Propozycja tekstu:
W fragmentach „Gargantui i Pantagruela” śmiech pełni funkcję karnawałowej krytyki świata. Rabelais posługuje się hiperbolą, rubasznością i groteską, aby obnażyć skostnienie średniowiecznych instytucji, fałszywą uczoność oraz obłudę autorytetów. Przesada i fizjologiczność nie służą jedynie prowokacji – poprzez komizm autor pokazuje, że świat wymaga odnowy, a śmiech staje się formą intelektualnego sprzeciwu wobec dogmatyzmu.
ARGUMENT LITERACKI – śmiech jako demaskacja wad ludzkich (akapit 3.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Jak literatura wykorzystuje komizm do oceny postaw bohaterów?
– Czy śmiech ma tu charakter moralizujący?
– Jakie środki artystyczne są najważniejsze?
Propozycja tekstu:
Podobną funkcję spełnia śmiech w komediach Moliera, zwłaszcza w „Skąpcu”. Komizm postaci Harpagona nie polega wyłącznie na jego śmieszności, lecz na ukazaniu destrukcyjnej siły skąpstwa, które niszczy relacje międzyludzkie. Śmiech widza lub czytelnika ma charakter oceniający – prowadzi do refleksji nad granicami ludzkich namiętności i odpowiedzialnością moralną jednostki.
ARGUMENT LITERACKI – śmiech jako forma obrony przed absurdem (akapit 4.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Z jaką epoką lub ideą wiąże się pochwała śmiechu?
– Jak śmiech był postrzegany w historii kultury?
– Jaką postawę wobec rzeczywistości ujawnia?
Propozycja tekstu:
W literaturze XX wieku śmiech często staje się reakcją obronną wobec absurdu historii, co widoczne jest w prozie Witolda Gombrowicza, zwłaszcza w „Ferdydurke”. Groteska i ironia służą tu obnażeniu społecznych masek i narzuconych form. Śmiech nie rozwiązuje problemów, lecz pozwala zachować dystans i niezależność myślenia w świecie pozbawionym sensu.
KONTEKST FILOZOFICZNO-KULTUROWY (akapit 5.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Czy śmiech zawsze oznacza lekkość?
– Jak może pomagać w opisie świata absurdalnego?
– Czy kontekst pogłębia interpretację tematu?
Propozycja tekstu:
Śmiech jako wartość poznawcza i wolnościowa szczególnie silnie ujawnia się w humanizmie renesansowym, którego przedstawicielem był Rabelais. W myśli tej epoki człowiek miał prawo do radości, cielesności i krytycznego myślenia. Koncepcja śmiechu bliska jest także idei karnawału opisanej przez Michaiła Bachtina, gdzie śmiech obala hierarchie i pozwala spojrzeć na świat z nowej perspektywy.
ZAKOŃCZENIE (akapit 5.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Czy podsumowuję wszystkie argumenty?
– Czy wracam do tezy?
– Czy wniosek jest uogólnieniem, a nie powtórzeniem?
Propozycja tekstu:
Literatura wielokrotnie potwierdza, że śmiech bywa skuteczniejszy niż łzy, ponieważ nie tylko porusza emocje, lecz także pobudza myślenie. Od Rabelais’go po twórców nowoczesnych komizm pozwala mówić o sprawach trudnych, bolesnych i absurdalnych w sposób przenikliwy i odważny. Śmiech staje się więc nie ucieczką od problemów, lecz jedną z najważniejszych form ich rozumienia.
| Kryterium oceny | Omówienie | ||
| Określenie problemu |
| ||
| Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu | Jednoznacznie opowiedz się za tezą zawartą w cytacie. Wyraź przekonanie, że śmiech jest skuteczniejszym sposobem mówienia o świecie niż patos czy tragizm, i konsekwentnie potwierdzaj to w kolejnych akapitach. | ||
| Poprawność rzeczowa |
| ||
| Zamysł kompozycyjny | Zbuduj pracę według logicznego porządku: wstęp z tezą → argument oparty na Rabelais’m → kolejne argumenty literackie → osobny akapit kontekstowy → podsumowujący wniosek. Każdy akapit powinien rozwijać tezę. | ||
| Styl tekstu | Zachowaj styl formalny i egzaminacyjny. Pisz spokojnie, rzeczowo, używając pojęć takich jak: funkcja śmiechu, groteska, ironia, krytyka rzeczywistości. Unikaj potoczności i ocen emocjonalnych. | ||
| Oprócz wymienionych powyżej kryteriów Egzaminator będzie brał pod uwagę poprawność językową orazpoprawność zapisu. | |||