Zastanów się, czy człowiek rzeczywiście zasługuje na podziw. Zajmij własne stanowisko i uzasadnij je logicznymi argumentami. W swojej wypowiedzi:
– odwołaj się do poglądów Pico della Mirandola,
– przywołaj inny utwór literacki,
– wykorzystaj wybrane konteksty (np. filozoficzny, historyczny, kulturowy).
WPROWADZENIE – TEZA (akapit 1.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Czy uważam, że człowiek jest godny podziwu?
– Co najbardziej uzasadnia moje stanowisko?
– Czy moja teza odpowiada wprost na temat?
Propozycja tekstu:
Człowiek jest istotą naprawdę godną podziwu, ponieważ posiada wolną wolę, zdolność samostanowienia oraz możliwość moralnego i intelektualnego rozwoju. Jego wyjątkowość polega nie na doskonałości, lecz na potencjale wyboru między dobrem a złem oraz na odpowiedzialności za własne decyzje.
ARGUMENT FILOZOFICZNY (akapit 2.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Jak Pico della Mirandola postrzega człowieka?
– Co według niego decyduje o godności człowieka?
– Czy człowiek ma z góry określone miejsce w świecie?
– Jak połączyć jego myśl z moją tezą?
Propozycja tekstu:
Taką wizję człowieka przedstawia „Mowa o godności człowieka” Pico della Mirandoli. Autor ukazuje człowieka jako byt nieukończony, któremu Bóg nie wyznaczył jednego miejsca w hierarchii istnienia. Człowiek sam decyduje, kim się stanie – może wznieść się ku doskonałości lub ulec degradacji. Ta wolność wyboru sprawia, że człowiek zasługuje na podziw jako istota rozumna i odpowiedzialna.
ARGUMENT LITERACKI (akapit 3.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Który bohater literacki dokonuje trudnego, świadomego wyboru?
– Jaką wartością kieruje się ta postać?
– Czy jej decyzja wiąże się z poświęceniem?
– W jaki sposób jej postawa potwierdza moją tezę?
Propozycja tekstu:
Podobne przekonanie odnajdujemy w tragedii Sofoklesa pt. „Antygona”, której tytułowa bohaterka świadomie wybiera wierność prawu moralnemu, nawet za cenę życia. Jej postawa dowodzi, że człowiek potrafi przekroczyć instynkt samozachowawczy i kierować się wartościami wyższymi, co czyni go godnym szacunku i podziwu.
KONTEKST (akapit 4.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Jaki kontekst pogłębi moje rozważania?
– Jak renesans postrzegał człowieka na tle innych epok?
– W jaki sposób kontekst wzmacnia moją tezę?
Propozycja tekstu:
Renesansowy humanizm, inspirowany kulturą antyczną, zakładał antropocentryczną wizję świata, w której człowiek zajmował miejsce centralne. Twórcy epoki podkreślali harmonię ciała i ducha oraz wiarę w potęgę ludzkiego rozumu. W tym ujęciu człowiek jawił się jako istota twórcza i wolna, zdolna do samodzielnego kształtowania własnego losu, co dodatkowo potwierdza tezę o jego godności i wyjątkowości.
ZAKOŃCZENIE (akapit 5.)
Pytanie, które należy sobie zadać, przed przystąpieniem do pisania:
– Czy uwzględniłem złożoność natury ludzkiej?
– Co ostatecznie przesądza o godności człowieka?
– Jak sformułować wniosek bez powtarzania tezy?
Propozycja tekstu:
Choć historia i literatura ukazują także ludzką skłonność do zła, to właśnie świadomość moralna i zdolność refleksji nad własnymi czynami odróżniają człowieka od innych istot. Dlatego mimo swoich słabości człowiek pozostaje istotą naprawdę godną podziwu.
| Kryterium oceny | Omówienie | ||
| Określenie problemu |
| ||
| Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu | Po wprowadzeniu należy jasno napisać, czy zgadzasz się z myślą Pico della Mirandola, że godność człowieka wynika z wolnej woli i samostanowienia. Trzeba sformułować jednoznaczną tezę, do której będziesz się odwoływać w całej pracy. | ||
| Poprawność rzeczowa |
| ||
| Zamysł kompozycyjny | Całą wypowiedź należy podzielić na akapity: osobny wstęp, osobne omówienia argumentów oraz zakończenie. Każdy akapit powinien realizować jeden etap rozumowania: wprowadzenie problemu, argument, przykład, wniosek cząstkowy. | ||
| Styl tekstu | Należy pisać językiem oficjalnym i rzeczowym, bez potocyzmów i emocjonalnych ocen. Zdania powinny być spokojne, logiczne i precyzyjne. Styl ma pasować do rozprawki maturalnej, a nie do wypowiedzi prywatnej. | ||
| Oprócz wymienionych powyżej kryteriów Egzaminator będzie brał pod uwagę poprawność językową orazpoprawność zapisu. | |||