| treść wypowiedzi osoby mówiącej | przykładowe cytaty | środki stylistyczne |
| uczucia nadawcy | – „Małe pociechy płacę wielkim żalem swoim/ Za tym nieodpowiednym pożegnaniem twoim”.– „Wielkie nadzieje w moim sercu roznieciła,/ Potymeś mię, smutnego, nagle odbieżała/ I wszytki moje z sobą pociechy zabrała”. | – apostrofa– epitet– metafora |
| informacje o bohaterce wypowiedzi | – „Omyliłaś mię jako nocny sen znikomy,/ Który wielkością złota cieszy smysł łakomy,/ Potym nagle uciecze, a temu na jawi/ Z onych skarbów jeno chęć a żądzą zostawi”.– „Wzięłaś mi, zgoła mówiąc, dusze połowicę | – porównanie (homeryckie)– apostrofa |
| informacje o wydarzeniach związanych z przeżyciami osoby mówiącej | – „Moja wdzięczna Orszulo, bodaj Ty mnie była/ Albo nie umierała lub się nie rodziła! | – apostrofa– epitet– wykrzyknienie |
Tren XIII Jana Kochanowskiego bogaty jest w opisy uczuć oraz informacje o bohaterach, a ponadto w liczne środki stylistyczne.