W badaniu dziejów gospodarki
· trudności:
o zróżnicowanie waluty i zawartości kruszców szlachetnych w środkach płatniczych na przestrzeni dziejów,
o archaiczne systemy miar i wag, które należy poprawnie odcyfrować,
· pomocne źródła:
o sprawozdania i raporty, najczęściej roczne, z przepływu towarów, wydobycia surowców etc. – dokumentację prowadził najczęściej dwór królewski i książęcy oraz urzędnicy terenowi,
o stan infrastruktury na danym terenie – drogi, manufaktury, kopalnie etc.
W badaniu dziejów mentalności
· trudności:
o ograniczony dostęp do źródeł – z reguły zachowują się tylko te, które dotyczą najbardziej popularnych nurtów myślowych w danym momencie dziejów,
o niepiśmienny charakter kultury niższych warstw społecznych – nie posiadamy źródeł dotyczących np. mentalności chłopskiej czy wczesnomieszczańskiej, które pochodzą bezpośrednio od zainteresowanych; jedynie podania z drugiej ręki (inteligencja, szlachta), mówią nam o kondycji tych klas,
· pomocne źródła:
o rozprawy filozoficzne,
o literatura historyczna i sprawozdawcza z okresu, który interesuje historyka,
o podania, legendy, wierzenia ludowe,
W badaniu dziejów działań politycznych
· trudności:
o ograniczona liczba źródeł dotyczących praktyk i działań politycznych – źródła przedstawiają raczej ich skutki, a nie przebieg,
o niekiedy oceny konkretnych władców czy postaci pochodzą jedynie z drugiej ręki i są przekłamane, np. Neron i Kaligula są przedstawiani przez potomnych jako o wiele bardziej okrutni i bezmyślni, niż prawdopodobnie byli w rzeczywistości,
· pomocne źródła:
o dokumenty prawne,
o traktaty, edykty, etc. wydawane przez władze państwowe,
o sprawozdania z obrad instytucji państwowych,
W badaniu przemian kulturowych
· trudności:
o wiele tekstów kultury nie zachowało się do naszych czasów,
o kultury nie funkcjonowały w wyizolowanych środowiskach, a przenikały się i wpływały na siebie nawzajem – niekiedy trudno ocenić wpływ i oddziaływanie jednej kultury na drugą,
o świadectwa kulturowe i zabytki kultury w większości pochodzą z tzw. kultury wysokiej, bardzo ograniczone są źródła dotyczące kultury niższych warstw społecznych,
· pomocne źródła:
o zachowane do dziś teksty kultury – zabytki literatury, architektury, rzeźby etc.
Źródło historyczne to każdy materiał, który pozwala nam czerpać wiedzę o przyszłości. Nie wszystkie źródła są obiektywne – należy podchodzić do nich z ostrożnością i krytycyzmem.