–rozpad ZSRR – słaby rozwój gospodarczy w państwach znajdujących się pod wpływem ZSRR oraz samego ZSRR; tendencje niepodległościowe wśród państw będących pod wpływem Związku Radzieckiego.
– rozpad Jugosławii – zróżnicowanie religijne i etniczne społeczeństwa Jugosławii;
– rozpad Czechosłowacji – konflikt o władzę w państwie.
W wyniku rozpadu ZSRR powstało 15 nowych państw, rozpad Jugosławii spowodował utworzenie się 7 krajów, natomiast w przypadku rozpadu Czechosłowacji powstały Czechy oraz Słowacja.