To okres w historii Polski w latach 1831–1856. Rozpoczął się po klęsce powstania listopadowego, a jego nazwa pochodzi od nazwiska namiestnika Królestwa Polskiego Iwana Paskiewicza. Czas ten słynął z licznych zesłań na Sybir i represjami – stąd też odwołanie do „nocy”, jako czegoś groźnego i złego.
Car Mikołaj I mianował Paskiewicza namiestnikiem Królestwa Polskiego po klęsce powstania listopadowego. Było on jednym z najwybitniejszych, ale również najbardziej okrutnych dowódców rosyjskich. Jego wkroczenie do Warszawy przyspieszyło upadek powstania.