Motyw zmarłych w świecie żywych pojawia się m.in. w „Dziadach” Adama Mickiewicza, gdzie duchy wracają, by kontaktować się z ludźmi i przekazywać ważne prawdy. W wierszu Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej motyw ten został ukazany w nowoczesny sposób: zamiast duchów pojawia się głos zmarłego artysty utrwalony na płycie gramofonowej. Zmarły nie powraca fizycznie, lecz jego obecność jest możliwa dzięki technice, co nadaje motywowi nowy, współczesny wymiar.
1. Zauważ, że w literaturze romantycznej zmarli często pojawiają się jako duchy.
2. Zwróć uwagę na przykład „Dziadów”, gdzie zmarli kontaktują się z żywymi.
3. Dostrzeż, że w wierszu nie ma dosłownych duchów, lecz nagrany głos.
4. Zauważ, że technologia zastępuje tu element nadprzyrodzony.
5. Połącz te elementy i wyjaśnij, że motyw został przedstawiony w nowoczesny sposób.