· Asymilacyjny model polityki narodowościowej zakłada, że grupy mniejszościowe powinny stopniowo upodobnić się do społeczeństwa dominującego. Podstawową zasadą jest wymaganie przyjęcia przez mniejszość języka, kultury i wartości dominującej grupy. Różnice kulturowe są zazwyczaj tłumione lub ignorowane.
· Integracyjny model polityki narodowościowej zakłada równouprawnienie i uczestnictwo grup mniejszościowych w społeczeństwie. Integracja polega na akceptacji i respektowaniu różnic kulturowych oraz wspieraniu równych szans i praw dla wszystkich obywateli. Grupy mniejszościowe zachowują swoją tożsamość kulturową, jednocześnie angażując się w życie społeczne, polityczne i ekonomiczne kraju.
· Pluralistyczny model polityki narodowościowej zakłada uznawanie i wspieranie różnorodności kulturowej jako wartości społecznej. Grupy mniejszościowe mają autonomię w zachowaniu i rozwijaniu swojej tożsamości kulturowej, a ich prawa są chronione. Istnieje równowaga między poszanowaniem różnic a uczestnictwem w życiu społecznym.
Podobieństwa między tymi modelamipolegają na: dążeniu do traktowania grup mniejszościowych w sposób sprawiedliwy oraz na poszanowaniu ich tożsamości kulturowej. Wszystkie modele starają się stworzyć warunki umożliwiające harmonijne współistnienie różnych grup w społeczeństwie.
Różnice między nimi leżą w podejściu do: równości kulturowej i autonomii grup mniejszościowych. Asymilacyjny model kładzie nacisk na upodabnianie się, podczas gdy integracyjny model koncentruje się na równości i uczestnictwie, a pluralistyczny model akcentuje autonomię i ochronę różnorodności.
Wybór konkretnego modelu polityki narodowościowej zależy od szeregu czynników, takich jak historia, kontekst społeczno-kulturowy oraz potrzeby i preferencje zarówno grup mniejszościowych, jak i większości społeczeństwa.