Akt Nawigacyjny był realizacją koncepcji protekcjonizmu gospodarczego – miał doprowadzić do wzrostu znaczenia angielskiego handlu i kontroli nad nim przez flotę angielską.
Protekcjonizm gospodarczy był jedną z cech rozwijającego się w XVII w. merkantylizmu – doktryny gospodarczej głoszącej zbawienne skutki dodatniego bilansu handlowego z zagranicą.