Pozytywiści ukazywali kobiety jako nowoczesne, samodzielne istoty. Taki obraz wynika z Nad Niemnem. Zarówno Marta Korczyńska, jak i Justyna są silnymi, pewnymi siebie, postępowymi kobietami. Jedyna różnica, która wynika z historii ich związków, polega na tym, że Justyna mimo wszystko słucha swojego serca, podczas gdy Marta kieruje się rozumem. Z drugiej strony, w pozytywizmie nie brakuje romantycznego opisu miłości. Najbardziej znana jest miłość Stanisława Wokulskiego do Izabeli Łęckiej. Bohater Lalki uwielbia Łęcką, uważa ją za boginię, ideał, twierdzi, że ich więź jest silna, ale w rzeczywistości Łęcka była tylko femme fatale.
Powieści pozytywistyczne i romantyczne mają wiele przykładów kobiecych postaci. Romantyzm to kobiety delikatne, piękne, zmysłowe. Pozytywizm to kobiety silne, odważne, walczące o swoje.