W Nad Niemnem występuje poszanowanie dla tradycji. Bohaterowie regularnie odwiedzają mogiłę poległych w powstaniu, pamiętają o nich, kultywują tę pamięć. Chociaż czasy się zmieniły, nowe pokolenie jest młode i widzi przyszłość w nieco inny sposób, to jednak pamięta o dokonaniach swoich przodków (może poza Zygmuntem). Młodzi interesowali się historią i widzieli w ideach powstańców przyszłość (m.in. Justyna i Witold). Gloria Victis również gloryfikuje wszystkich poległych. Już sam tytuł na to wskazuje. Mogiła bezimiennych żołnierzy jest symbolem odwagi, poświęcenia i najwyższej miłości. O powstaniu styczniowym w Lalce mówi się niewiele (cenzura). Jednak otrzymujemy informację, że Stanisław Wokulski oraz inni bohaterowie brali udział w walkach.
Pisarze przemycali swoje oceny i opinie o powstaniu styczniowym w swoich powieściach.