Ruch spółdzielczy wiązał się częściowo z zasadami pracy organicznej. Polegał na pomocy uboższym warstwom społecznym. W czasie zaborów organizowano zrzeszenia, które wspierały finansowo chłopów, a także zapewniały im dostęp do edukacji, dzięki czemu poszerzały ich świadomość. W wyniku tych działań w kraju następowała poprawa stanu rolnictwa i całej gospodarki.
Przykładami instytucji realizujących ruch spółdzielczy na terenach zaborczych jest Towarzystwo Rolnicze, Kasa Stefczyka czy spółdzielnie mieszkaniowe.