W czasie panowania ostatnich Jagiellonów narastał ruch egzekucyjny, którego celem była reforma ustroju państwa w zakresie wojska, sądownictwa i skarbowości. Motorami napędowymi tego ruchu była magnateria i przedstawiciele średniej szlachty, którzy korzystali z nadanych im przywilejów szlacheckich. Wielkim osiągnięciem rządów ostatnich Jagiellonów była unia lubelska, która była unią realną łączącą państwo polskie i państwo litewskie.
Próby reform i wprowadzanie zmian, liczne wyzwania, takie jak wzrost wpływów magnaterii i walki o władzę, wpłynęły na stabilność państwa i doprowadziły do okresów niepokoju i kryzysu.