Przyczyny:
· utrzymanie związku polsko-litewskiego po śmierci króla (brak męskiego potomka);
· pozostanie w sojuszu z Polską, ale zachowanie odrębności Litwy;
· nierówne stosunki w relacji Polaków z Litwinami;
· wzrost zagrożenia Wielkiego Księstwa Litewskiego ze strony Moskwy, Turcji oraz Chanatu Krymskiego.
Skutki:
· Polska i Litwa istniały jako dwa państwa, których wzajemny związek został zabezpieczony wspólnym sejmem oraz elekcją monarchy;
· te dwa kraje miały posiadać wspólną monetę – bitą w każdym państwie osobno, ale pod jednym stemplem;
· Polska i Litwa prowadziły wspólną politykę zagraniczną i wojny;
· inkorporacja Ukrainy w skład Korony Królestwa Polskiego;
· nastąpiło wzmocnienie potencjału militarnego, ekonomicznego oraz demograficznego Rzeczypospolitej.
Unia lubelska spowodowała zaangażowanie uwagi Polski i jej interesów na wschodzie.