Kościół odgrywał kluczową rolę w kształtowaniu się cywilizacji wczesnośredniowiecznej Europy, gdyż pełnił on kilka ważnych funkcji:
· Był centrum kultury i nauki, które przetrwało upadek rzymskiej cywilizacji i zapewniło przetrwanie jej osiągnięciom kulturowym i intelektualnym.
· Kościół posiadał znaczną siłę oddziaływania politycznego, przez co miał wpływ na funkcjonowanie państw chrześcijańskich. Katoliccy duchowni często pełnili rolę urzędników państwowych i doradców.
· Moralność chrześcijańska propagowana przez Kościół miała olbrzymi wpływ na ukształtowanie się kultury i mentalności zależnych od niego ludów. To dzięki tym wartościom powstały współczesne cywilizacje.
Kościół po upadku imperium rzymskiego przechowywał wiedzę, która w innym wypadku mogła odejść w zapomnienie. Dzięki jego staraniom zachowano wiele zabytków literatury starożytnej.