Relacja rodzic – dziecko jest niezwykle ważna w życiu każdego człowieka. Rodzice są dawcami życia, pierwszym wzorcem do naśladowania, podtrzymują dziecko przy życiu. Jednak im człowiek jest starszy, im więcej ma własnych opinii na temat świata, tym bardziej możliwa staje się rodzinna konfrontacja. Sprzeciwienie się rodzicom staje się szczególnie trudne w tradycyjnym modelu rodzinnym, gdzie społeczność patrzy surowym okiem na przewinienie polegające na braku szacunku do rodziców. Jakie strategie przyjmują dzieci? Pokaże to na dwóch przykładach: konfrontacji Maciej – Antek w Chłopach oraz matka – Balladyna w dramacie Słowackiego.
Balladyna za swoje czyny wobec matki zostaje potępiona – nad sprawiedliwością w tym przypadku czuwała przyroda. Bohaterka Dramatu Słowackiego przyjęła strategię kłamstwa, jej słowa są niezgodne z czynami, aby zdobyć Kirkora, mówi:
„Byłabym poczwarą
Niegodną twojej ręki, ale piekła,
Żebym się matki kochanej wyrzekła.”
Jednak nie jest to prawda, Balladyna wyrzeka się matki, która jest znakiem tego, do jakiej warstwy społecznej należy córka. Jednocześnie zaprzecza wartościom, jakie ludem powinny kierować, a wśród tego drogowskazu moralnego jest właśnie szacunek dla rodziców. Postawa Balladyny wskazuje, że jej zachowanie wpisuje się w repertuar dróg wyboru, jednak trzeba zdawać sobie sprawę, że każdy wybór ma swoje konsekwencje – tutaj natura wymierza sprawiedliwość. Czy gdyby Balladyna zamiast kłamstwa wybrała otwarty bunt nie zostałaby potępiona?
Postawę otwartego buntu wybiera Antek, nie podoba mu się małżeństwo ojca z młodszą kobietą, tym bardziej, że dostaje ona w zapisie ziemie, która według syna należy się potomkom Boryny. Sytuacja konfliktu Macieja z Antkiem jest wielowymiarowa: wchodzi tutaj w grę: patriarchalny model rodziny, relacja między Maciejem i Jagną, a Jagną i Antkiem; kwestia przepisania ziemi dzieciom i wycugu oraz naturalne napięcia, które pojawiają się w jednym gospodarstwie. Nagromadzenie tych rzeczy sprawia, że Antek buntuje się przeciw ojcu i w konsekwencji musi wyprowadzić się z domu, zamieszkać z rodziną Hanki, gdzie panują o wiele gorsze warunki niż w gospodarstwie Boryny. Być może otwarty bunt był tutaj najlepszym wyborem, w końcu wobec Antka także zostaje wymierzona sprawiedliwość, przechodzi on wewnętrzną przemianę i ostatecznie społeczność wiejska uznaje go za dobrego gospodarza.
Napięcia między dziećmi a rodzicami są naturalną częścią życia, zdarzają się w każdym pokoleniu. Są różne strategie, które można przyjąć wobec innych – należy pamiętać, że każdy wybór niesie za sobą konsekwencje. Można unikać, uciekać i kłamać albo otwarcie wyrazić swój bunt, a wtedy jest szansa, że stanie się to drogą do wewnętrznej przemiany.
Tworząc wypowiedzi pisemne pamiętaj o zachowaniu kompozycji. Zacznij od wstępu, gdzie umieścisz temat wypowiedzi, tezę lub pytanie problemowe. Następnie w rozwinięciu posługując się argumentami i przykładami, rozwiń problem zawarty we wstępie. Zakończenie to miejsce na podsumowanie rozważań.