W drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku Kościół Katolicki odgrywał ważną rolę w utrzymaniu polskiej tożsamości narodowej poprzez działalność duszpasterską, edukacyjną i kulturalną. Inteligencja pełniła kluczową funkcję w rozwijaniu świadomości narodowej poprzez działalność polityczną, literacką i naukową, natomiast kultura, w tym literatura, muzyka i sztuka, przyczyniała się do pielęgnowania polskiej tradycji i wzmacniania więzi narodowej.
Wzmacnianie świadomości narodowej Polaków przez Kościół Katolicki, inteligencję oraz kulturę wynikało z potrzeby zachowania polskiej tożsamości w trudnym okresie zaborów i naruszeń praw narodowych. Działania te miały na celu umacnianie więzi społecznych, kształtowanie polskiej historii i tradycji, oraz podtrzymywanie ducha niepodległościowego wśród społeczeństwa.