Na obrazie Wigilia na Syberii Malczewski ukazuje grupę zesłańców gromadzących się w zimowej scenerii, podczas gdy świętują Wigilię. Uczucia ukazanych postaci są mieszane – widać smutek, tęsknotę za ojczyzną, ale także determinację i siłę ducha. Mimo trudnych warunków i oddzielenia od swojej ojczyzny, postacie wydają się jednocześnie trwałe i gotowe do przetrwania.
Obraz Śmierć na etapie Malczewskiego przedstawia zesłańca umierającego na etapie, czyli podczas podróży na zesłanie. Uczucia ukazanej postaci są tragiczne i pełne cierpienia. Widać ból, osłabienie, bezradność oraz pogodzenie się z nieuchronną śmiercią. Obraz wywołuje uczucia współczucia i refleksji nad tragicznymi konsekwencjami zesłania.
Postacie na obrazach Wigilia na Syberii i Śmierć na etapie zostały zesłane w głąb Rosji jako kara za udział w powstaniu styczniowym ze względu na dążenie władz carskich do tłumienia oporu i ukarania osób zaangażowanych w walkę o niepodległość, co miało na celu zastraszenie i rozproszenie ruchu powstańczego.