Przedstawiciele pozytywizmu to m.in. Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus i Eliza Orzeszkowa, którzy w swojej twórczości podejmowali tematykę społeczną, walkę o niepodległość, sprawiedliwość społeczną oraz przemiany społeczne i moralne w Polsce. Natomiast moderniści, tacy jak Stanisław Wyspiański, Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Tadeusz Boy-Żeleński, eksperymentowali z formą literacką i podejmowali tematykę indywidualizmu, alienacji, krytyki tradycji i poszukiwania nowych wartości estetycznych.
Przedstawiciele pozytywizmu w swojej twórczości podejmowali tematykę społeczną i patriotyczną ze względu na silne zaangażowanie w sprawy narodowe oraz chęć wpływania na społeczeństwo poprzez literaturę, aby dążyć do poprawy warunków społecznych, walki o niepodległość oraz budowania postępowej i sprawiedliwej Polski.
Natomiast moderniści, reagując na zmiany społeczne i kulturowe, odrzucali tradycyjne konwencje i poszukiwali nowych dróg wyrazu artystycznego. Skupiali się na indywidualizmie, rozważali zagadnienia alienacji, krytykowali tradycyjne wartości i poszukiwali nowych, odważnych form wyrażania siebie, co było związane z dążeniem do emancypacji artystycznej i twórczej rewolucji.