Zarówno rusyfikacja w Królestwie Polskim, jak i germanizacja na ziemiach zabranych przez Prusy miały na celu narzucenie kultury i języka panującego mocarstwa, osłabienie polskiej tożsamości narodowej oraz zahamowanie aspiracji niepodległościowych. Rusyfikacja dążyła do przyswojenia polskiego społeczeństwa przez Rosję, natomiast germanizacja miała na celu asymilację ludności polskiej i przekształcenie jej w niemieckich obywateli.
Działania rusyfikacyjne w Królestwie Polskim i germanizacyjne w zaborze pruskim wynikały z polityki germanizacji i rusyfikacji prowadzonej przez zaborcze mocarstwa, które dążyły do osłabienia polskiej tożsamości narodowej oraz wzmocnienia swojej kontroli i wpływów na ziemie zaborcze. Były one narzędziem utrzymania dominacji i asymilacji ludności polskiej, a także wpisywały się w dążenia kolonizacyjne i jednolity charakter państwa panującego mocarstwa.