W tym ćwiczeniu musisz wskazać orzeczenia oraz imiesłowowe równoważniki zdania. Pamiętaj również o oddzieleniu i nazwaniu zdań składowych.

W podanych wypowiedzeniach:

A. podkreśl orzeczenia;

B. zaznacz linią falistą imiesłowowe równoważniki zdań;

C. oddziel pionowymi kreskami zdania składowe i je ponumeruj;

D. porównaj swój podział zdań z podanymi wykresami;

E. podaj nazwy zdań składowych.

• Nie zostawiajmy latem otwartych słoików z miodem czy dżemem (1), │bo zaraz przy nich zbiorą się osy (2), │a użądlenie tych owadów bywa niebezpieczne (3).

1 – zdanie główne

2 – zdanie podrzędne do 1., okolicznikowe przyczyny

3 – zdanie współrzędne do 2., łączne

• Doświadczeni treserzy hinduscy używali ościenia (1), │ by dać słoniowi sygnał (2), │ ale go nigdy nie uderzali(3), │ wiedząc doskonale (4), │ że użycie siły w celu przyuczenia zwierzęcia do dyscypliny musi prędzej czy później sprawić (5), │ że zwierzę użyje swojej, często znacznie większej (6), │ aby nauczyć dyscypliny tresera (7).

1 – zdanie główne

2 – zdanie podrzędne do 1., okolicznikowe celu

3 – zdanie współrzędne do 2., przeciwstawne

4 – imiesłowowy równoważnik zdania w funkcji zdania okolicznikowego przyczyny

5 – zdanie podrzędne do 4., dopełnieniowe

6 – zdanie podrzędne do 5., dopełnieniowe

7 – zdanie podrzędne do 6., okolicznikowe celu

• Trenując bez fachowego nadzoru (1), │ musimy bardzo uważać (2), │ gdyż łatwo możemy ulec kontuzji (3), │ a potem trudno będzie odzyskać dawną formę (4).

1 – imiesłowowy równoważnik zdania w funkcji zdania okolicznikowego warunku

2 – zdanie główne

3 – zdanie podrzędne do 2., okolicznikowe przyczyny

4 – zdanie współrzędne do 3., łączne

• Wiewiórka może szybko przedostawać się z drzewa na drzewo (1), │ nie schodząc na ziemię (2), │ gdyż potrafi wykonywać długie susy (3) │ i umie utrzymywać się na chwiejnej gałęzi podczas lądowania (4).

1 – zdanie główne

2 – imiesłowowy równoważnik zdania w funkcji zdania okolicznikowego sposobu

3 – zdanie podrzędne do 2., okolicznikowe przyczyny

4 – zdanie współrzędne do 3., łączne

• Jeśli pragniemy wyglądać młodo (1), │ powinniśmy unikać słońca (2), │ chociaż znaczna część kobiet i młodych dziewcząt uwielbia wylegiwanie się na plaży (3) │ i myśli(4), │ że ciemna opalenizna dodaje urody (5).

1 – zdanie podrzędne do 2., okolicznikowe warunku

2 – zdanie główne

3 – zdanie podrzędne do 2., okolicznikowe przyzwolenia

4 – zdanie współrzędne do 3., łączne

5 – zdanie podrzędne do 4., dopełnieniowe