Podstawą modelu wielkiej piątki jest wyodrębnienie kluczowych cech osobowości.
Wyróżnia się w tym modelu pięć głównych właściwości, które w różnym natężeniu stanowią podstawę kształtowania osobowości człowieka:
ekstrawersję (otwartość na innych ludzi),ugodowość,sumienność,neurotyczność (negatywną emocjonalność)otwartość na doświadczenia.
W przeciwieństwie do modelu wielkiej piątki tzw. klasyczne teorie osobowości próbowały nie tylko wyliczyć cechy typowe dla danej osobowości, ale też wskazać, jakie są jej źródła, jak się ona kształtuje i jak się zmienia.
Klasyczne teorie osobowości patrzyły na osobowość nie tylko przez pryzmat typowych dla niej cech, ale również szukały innych, dodatkowych zależności, które mają wpływa na to, jaki rodzaj osobowości ma dany człowiek.