Oświecenie było okresem intensywnego kwestionowania istniejących systemów społecznych, politycznych i religijnych. Wielu myślicieli tego czasu zaczęło kwestionować absolutystyczne formy rządów, nierówności społeczne, niesprawiedliwość prawną i dogmatyzm religijny. Wiele z tych idei było bezpośrednio związanych z teoriami sformułowanymi w poprzednim stuleciu, zwłaszcza przez filozofów takich jak John Locke i Baruch Spinoza.
· Równość i prawa człowieka: W XVIII wieku myśliciele tacy jak Jean-Jacques Rousseau i Voltaire zaczęli kwestionować istniejące nierówności społeczne i polityczne. Rousseau w swoim „Traktacie o społecznym porządku” argumentował, że wszyscy ludzie są równi z natury i że nierówności społeczne są wynikiem społeczeństwa. Te idee były związane z teoriami Locke'a o prawach naturalnych.
· Separacja władz:Monteskiusz w swoim dziele „Duch praw” zaproponował podział władzy na trzy niezależne gałęzie: ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Ta idea była bezpośrednim wyzwaniem dla absolutystycznych form rządów, które dominowały w Europie.
· Wolność religijna i tolerancja:Voltaire, Diderot i inni filozofowie oświeceniowi krytykowali dogmatyzm religijny i uprzywilejowane miejsce Kościoła w społeczeństwie. Wzywali do wolności religijnej i tolerancji, idei, które były związane z wcześniejszymi ideami Spinozy o wolności myśli.
· Religia: Wielu myślicieli oświeceniowych, takich jak Voltaire i Baron d'Holbach, krytykowało religię i kościół za ich rolę w społeczeństwie i polityce. Zamiast tego proponowali oni deizm lub ateizm jako alternatywę.
· Racjonalizm i nauka: Filozofowie oświeceniowi, tacy jak Immanuel Kant, Denis Diderot i David Hume, podkreślali znaczenie nauki i racjonalnego myślenia w zrozumieniu świata. Te idee były bezpośrednio związane z pracami Newtona i jego teorii grawitacji i praw ruchu.
· Oświecenie gospodarcze:Adam Smith i inni ekonomiści oświeceniowi kwestionowali istniejące systemy gospodarcze, takie jak merkantylizm, i promowali wolny rynek i wolny handel. Te idee były związane z wcześniejszymi ideami fizjokratów o naturalnym porządku gospodarczym.
