1. Amoniak
2. Kwas moczowy
Podstawowymi azotowymi produktami metabolizmu zwierząt są amoniak, mocznik i kwas moczowy. Powstają one w wyniku przemian białek i aminokwasów, podczas których usuwana jest z cząsteczki grupa aminowa zawierająca azot.
· Amoniak jest związkiem bardzo toksycznym, dlatego musi być szybko usuwany z organizmu. Jest dobrze rozpuszczalny w wodzie i może być wydalany bezpośrednio, ale wymaga dużej ilości wody. Z tego powodu amoniak wydalają głównie zwierzęta wodne, takie jak ryby i larwy płazów.
· Mocznik jest mniej toksyczny od amoniaku i może być magazynowany w organizmie przez krótki czas. Do jego wytworzenia potrzebna jest energia, ale do jego wydalenia potrzeba mniej wody niż w przypadku amoniaku. Mocznik wydalają głównie ssaki, dorosłe płazy oraz niektóre ryby.
· Kwas moczowy jest najmniej toksyczny i słabo rozpuszczalny w wodzie, dlatego może być wydalany w postaci półstałej. Jego produkcja wymaga największego nakładu energii, ale pozwala na oszczędność wody. Kwas moczowy wydalają ptaki, gady i owady.
Największą stratę wody powoduje amoniak, ponieważ jest bardzo toksyczny i musi być silnie rozcieńczony przed wydaleniem, co wymaga dużej ilości wody.
Największego nakładu energii do syntezy wymaga kwas moczowy, ponieważ jego wytworzenie jest najbardziej złożonym procesem metabolicznym spośród trzech związków azotowych.