Plazmoliza to proces zachodzący w komórkach roślinnych umieszczonych w roztworze hipertonicznym. Polega na osmotycznym wypływie wody z komórki, w wyniku czego protoplast obkurcza się i oddziela od ściany komórkowej. Zmniejsza się objętość wakuoli, a błona komórkowa przestaje przylegać do ściany. Plazmoliza jest zjawiskiem odwracalnym — po przeniesieniu komórki do roztworu hipotonicznego następuje deplazmoliza.
Roztwór hipotoniczny to roztwór o mniejszym stężeniu substancji rozpuszczonych niż wnętrze komórki. W takim środowisku woda napływa do komórki na drodze osmozy, co powoduje wzrost turgoru, a w komórkach roślinnych dociskanie błony do ściany komórkowej.
Roztwór hipertoniczny to roztwór o większym stężeniu substancji rozpuszczonych niż wnętrze komórki. W takim środowisku woda wypływa z komórki, co prowadzi do jej odwodnienia i w komórkach roślinnych do plazmolizy.