Szlachta gwarantowała sobie pozycję poprzez dwa ograniczenia. Z jednej strony artykuły henrykowskie, czyli zbiór zasad ustrojowych, których władca nie mógł zmienić. Z drugiej strony, pacta conventa, czyli indywidualne zobowiązania władcy wobec państwa, z których rozliczał go sejm. To one ograniczały władzę króla.
Artykuły henrykowskie były niezmienne, a ich nazwa pochodzi od imienia pierwszego króla elekcyjnego, Henryka Walezego. Natomiast pacta conventa zmieniały się w zależności od władcy.