– rodzice Marcina państwo Borowiczowie – dbają o syna, ciężko im się jest rozstać, kiedy on rozpoczyna naukę, matka jest nadopiekuńcza, martwi się o niego i chce zrobić wszystko, aby mógł się uczyć, ojciec jest zamknięty i nie pokazuje uczuć względem Marcina, martwi się tylko funduszami na naukę chłopca,
– Marcin Borowicz – jest uczniem elementarnego gimnazjum, ciężko znosi rozstanie z rodzicami, uczy się pilnie, na początku podlega rusyfikacji, jest zafascynowany rosyjskimi tradycjami, organizuje nawet spotkania dla miłośników literatury carskiej, później jednak pod wpływem Siegera zaczyna się buntować, bierze udział w rozmowach o Polsce i zakazanej literaturze, zakochuje się w Annie Stogowskiej,
– Pan Wiechowski– jest nauczycielem wiejskiej szkoły, rusyfikatorem, stosuje kary cielesne, wpaja uczniom język rosyjski,
– Pani Wiechowska – żona Wiechowskiego, razem z nim prowadzi szkołę we wsi Owczary,
– Józia– mieszkała w Owczarach, ma 10 lat,
– Małgośka – służąca Wiechowskich,
– Andrzej Radek – syn biednego fornala, pracował od najmłodszych lat, z pomocą Paluszkiewicza rozpoczyna naukę w gimnazjum, uczy się pilnie, doświadczać ciężkich warunków bytowych, zaprzyjaźnia się z Zygierem i Borowiczem,
– Bernard Sieger – poza szkołą nie może kontaktować się z kolegami, recytuje „Redutę Ordona” na lekcji języka polskiego, pilny i zdolny uczeń wyrzucony z poprzedniej szkoły za „nieprawomyślność”, nie pokazuje strachu, przyjaźni się z Andrzejem Radkiem, zmienia nazwisko Sieger na Zygier,
– Anna Stogowska – jest córką lekarza wojskowego i Rosjanki, zakochał się w niej Borowicz, była nieufna, zamknięta w sobie, matka zaszczepiła w niej nienawiść do Rosji, darzy sympatią Marcina, ale ich relacja nie ma szansy na rozwój, ponieważ dziewczyna wyjeżdża,
– Rudolf Leim – to gospodarz klasy pierwszej oddziału A, nauczyciel łaciny w niższych klasach, Wszyscy śmiali się z powodu jego stroju, przestrzegał zakazu mówienia po polsku w obrębie murów gimnazjum i ostro karał każdego, kto się nie słuchał, prywatnie rozmawia w języku ojczystym z żoną i córkami,
– Iłarion Stiepanicz Ozierskij – nauczyciel języka rosyjskiego, nie potrafi zapanować nad uczniami, boi się reagować na brak szacunku ze strony wychowanków, jest człowiekiem wykształconym,
– Sztetter – nauczyciel języka polskiego, ma liczną rodzinę, dlatego musi utrzymać stanowisko, podczas zajęć nie mówi po polsku, niechętnie poprawia błędy, uczniowie nie okazują mu szacunku, władze traktują go bardzo pobłażliwie, wzrusza się, gdy Sieger recytuje Mickiewicza,
– Pan Majewski – rusyfista, wypiera się swojego pochodzenia, bierze łapówki, daje Borowiczowi korepetycje,
– Pan Nogacki – nauczyciel matematyki, surowy, sprawiedliwy i umiejący przekazać wiedzę.
– Antoni Paluszkiewicz – nauczyciel, kiedyś student nauczył Jędrka pisać i czytać,
– Tomasz Walecki „Figa” – syn właścicielki sklepu z materiałami piśmiennymi, jest drugim najlepszym uczniem, ze względu na złe zachowanie w szkole zuchwały, w domu kontrolowany przez matkę, protestuje na lekcji historii wobec nieprawdziwych informacji,
– Pani Przepiórkowska „Stara Przepiórzyca” – właścicielka stancji, gdzie mieszka Marcin, staruszka, dawna znajoma pani Borowiczowej, prowadzi gospodarstwo silną ręką,
Fornal to najemny robotnik rolny, który obsługiwał konie i pracował z nimi w folwarkach.